Amortisman Hesaplama
Maliyet bedelini ve faydalı ömrü girin, normal veya azalan bakiyeler yöntemini seçin; yıl yıl amortisman tablosu anında oluşsun.
| Varlık | Maliyet | Ömür | Normal (1. yıl) | Azalan (1. yıl) |
|---|---|---|---|---|
| Bilgisayar | ₺50.000,00 | 4 yıl | ₺12.500,00 | ₺25.000,00 |
| Büro mobilyası | ₺100.000,00 | 5 yıl | ₺20.000,00 | ₺40.000,00 |
| Hafif ticari araç | ₺1.500.000,00 | 5 yıl | ₺300.000,00 | ₺600.000,00 |
| Makine | ₺2.000.000,00 | 10 yıl | ₺200.000,00 | ₺400.000,00 |
Amortisman Nedir?
Amortisman, işletmede bir yıldan uzun süre kullanılan ve yıpranma, aşınma ya da teknolojik eskime nedeniyle değer kaybeden iktisadi kıymetlerin maliyetinin, kullanım süresine yayılarak gider yazılmasıdır. Bir makine, araç veya bilgisayar satın alındığı yıl tamamen gider yazılmaz; bunun yerine faydalı ömrü boyunca her yıl bir kısmı gider olarak kayda alınır. Böylece hem dönem kârı daha gerçekçi ölçülür hem de vergi matrahı yıllara dengeli biçimde dağılır. Türkiye'de amortisman kuralları 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun (VUK) 313–321. maddelerinde düzenlenir.
Amortisman Yöntemleri
Normal (eşit tutarlı) amortisman
En yaygın yöntemdir. Maliyet bedeli faydalı ömre bölünür ve her yıl aynı tutar ayrılır. Formül: Yıllık amortisman = Maliyet bedeli × (1 / Faydalı ömür). 5 yıllık bir varlıkta oran %20, 10 yıllık bir varlıkta %10'dur.
Azalan bakiyeler yöntemi
Bu yöntemde oran normal oranın iki katıdır ve VUK md. 315 gereği %50'yi aşamaz. Oran her yıl maliyete değil, önceki yıllarda ayrılan amortismanlar düşüldükten sonra kalan net değere uygulanır. Bu nedenle ilk yıllarda gider yüksek, sonraki yıllarda düşüktür. Faydalı ömrün son yılında kalan net değerin tamamı amortisman olarak ayrılır ve varlığın defter değeri sıfırlanır. Teknolojisi hızla eskiyen varlıklar için bu yöntem daha gerçekçi sonuç verir.
Adım Adım Örnek
100.000 TL'ye alınan, faydalı ömrü 5 yıl olan bir demirbaş için:
- Normal oran 1 / 5 = %20; azalan bakiyeler oranı %40.
- Normal yöntemde her yıl 20.000 TL ayrılır; 5. yılın sonunda net defter değeri sıfırdır.
- Azalan bakiyelerde 1. yıl 100.000 × %40 = 40.000 TL; 2. yıl 60.000 × %40 = 24.000 TL; 3. yıl 36.000 × %40 = 14.400 TL; 4. yıl 21.600 × %40 = 8.640 TL.
- 5. yılda kalan 12.960 TL'nin tamamı amortisman olarak ayrılır.
Görüldüğü gibi iki yöntemde de toplam gider 100.000 TL'dir; fark yalnızca giderin yıllara dağılımındadır. Azalan bakiyeler, vergi yükünü ilk yıllarda azaltarak nakit akışına avantaj sağlar.
Faydalı Ömür ve VUK Amortisman Listesi
Faydalı ömürleri işletme kendisi seçmez; Gelir İdaresi'nin yayımladığı amortisman listesine uyulur. Sık kullanılan örnekler: bilgisayarlar 4 yıl, binek ve ticari araçlar 5 yıl, büro mobilyaları 5 yıl, klimalar 5 yıl, genel makine ve tesisler 10 yıl, betonarme binalar 50 yıl. Aracımızdaki listeden bu örnekleri seçebilir ya da kendi faydalı ömrünüzü yazabilirsiniz.
Kıst Amortisman (Binek Otomobil)
VUK'ta genel kural, varlık yılın hangi ayında aktife girerse girsin o yıl için tam yıllık amortisman ayrılmasıdır. Binek otomobillerde ise istisna vardır: işletme faaliyetleri binek otomobil kiralama olmayan mükellefler, ilk yıl aktife giriş ayından yıl sonuna kadar geçen ay sayısı kadar kıst amortisman ayırır. Örneğin Eylül'de alınan 1.200.000 TL'lik binek otomobil için ilk yıl 1.200.000 × %20 × 4/12 = 80.000 TL ayrılır; ilk yıl ayrılamayan kısım faydalı ömrün son yılında gider yazılır. Ayrıca binek otomobillerin amortismanında gider kısıtlaması (KKEG) sınırları uygulanır.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Maliyet bedeline alış fiyatı yanında nakliye, montaj gibi giderler dahildir; indirilebilen KDV dahil edilmez.
- Azalan bakiyelerden normale geçilebilir, normalden azalan bakiyelere geçilemez.
- Bir yıl ayrılmayan amortisman sonraki yıllarda telafi edilemez.
- Boş arsa ve araziler amortismana tabi değildir.
- Enflasyon düzeltmesi yapılan dönemlerde amortismanlar düzeltilmiş değerler üzerinden hesaplanır.
Kurallar 7 Kasım 2026 tarihindeki Vergi Usul Kanunu hükümlerine göredir ve bilgi amaçlıdır. Kesin uygulama için mali müşavirinize danışın.
Amortisman nasıl hesaplanır?
Normal yöntemde maliyet bedeli faydalı ömre bölünür ve her yıl aynı tutar gider yazılır. 100.000 TL'lik ve 5 yıl ömürlü bir demirbaş için yıllık amortisman 20.000 TL'dir. Azalan bakiyelerde ise oran iki katına çıkar ve her yıl kalan net değere uygulanır.
Azalan bakiyeler yönteminde oran nedir?
VUK md. 315'e göre azalan bakiyeler oranı normal amortisman oranının iki katıdır ve %50'yi geçemez. 5 yıllık bir varlıkta normal oran %20, azalan bakiyeler oranı %40'tır. Son yılda kalan net değer tamamen amortismana ayrılır.
Faydalı ömür nereden bulunur?
Faydalı ömürler Gelir İdaresi'nin 333, 339, 365, 389, 399 ve 406 sıra numaralı VUK Genel Tebliğleri ekindeki amortisman listesinde yer alır. Örneğin bilgisayarlar 4 yıl, binek otomobiller 5 yıl, betonarme binalar 50 yıldır.
Kıst amortisman nedir?
Kural olarak aktife giriş tarihi ne olursa olsun yılın tam amortismanı ayrılır. Ancak binek otomobillerde (işletme faaliyeti binek otomobil kiralama olanlar hariç) ilk yıl, aktife giriş ayına göre kıst amortisman ayrılır; ayrılamayan kısım son yılda gider yazılır.
Hangi tutarın altındaki alımlar doğrudan gider yazılabilir?
VUK md. 313'te belirlenen ve her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenen tutarın altında kalan demirbaşlar doğrudan gider yazılabilir. Güncel tutarı Gelir İdaresi'nin ilgili yıl tebliğinden kontrol edin.
Yöntem sonradan değiştirilebilir mi?
Azalan bakiyeler yönteminden normal yönteme geçilebilir; normal yöntemden azalan bakiyelere geçilemez. Geçiş yapılırsa kalan net değer, kalan faydalı ömre bölünerek amortismana devam edilir.