Bursluluk (İOKBS / PYBS) Puan Hesaplama

Bursluluk Sınavı (İOKBS) Nedir?

İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Bursluluk Sınavı (İOKBS), eski adıyla Parasız Yatılılık ve Bursluluk Sınavı (PYBS), Millî Eğitim Bakanlığı'nın maddi imkânı kısıtlı başarılı öğrencilere burs ya da parasız yatılılık hakkı vermek için yaptığı merkezî sınavdır. Sınav her yıl yapılır ve ailenin yıllık kişi başı gelirinin, o yıl belirlenen sınırın altında olması başvuru şartıdır. Sınav sonucunda kazanan öğrenciler okulları aracılığıyla burs alır veya pansiyonlu okullarda parasız yatılı olarak okuyabilir.

Sınav Yapısı

Sınav 5, 6, 7 ve 8. sınıf (ortaokul) ile 9, 10 ve 11. sınıf (lise) düzeylerinde ayrı kitapçıklarla yapılır. Her düzeyde dört test bulunur:

• Türkçe: 25 soru
• Matematik: 25 soru
• Fen Bilimleri: 25 soru
• Sosyal Bilgiler (lisede Sosyal Bilimler): 25 soru

Toplam 100 soru tek oturumda cevaplanır. Sorular, adayın sınava girdiği yıl okuduğu sınıfın öğretim programından hazırlanır.

Net Hesaplama Yöntemi

Son yıllardaki e-kılavuzlarda yanlış cevapların doğruları götürmediği belirtilmiştir. Bu durumda her testin neti doğru sayısına eşittir. Bazı kaynaklarda LGS ile karıştırılarak “3 yanlış 1 doğruyu götürür” kuralı yazılmaktadır; araçta iki seçeneği de sunuyoruz. 3 yanlış 1 doğru kuralı seçildiğinde formül Net = Doğru − Yanlış ÷ 3 olur.

Puan Neden Tahmin Edilmiyor?

MEB, her testin ham puanını aynı sınıf düzeyindeki adayların ortalaması ve standart sapmasıyla standart puana çevirir, ardından testleri ağırlıklandırarak bursluluk puanını hesaplar. Ortalama ve standart sapma her yıl ve her sınıf düzeyinde farklıdır ve MEB bu değerleri kamuya açıklamaz. Dolayısıyla hiçbir araç doğrulanabilir biçimde puan hesaplayamaz; internette görülen puan tahminleri kaynağı belirsiz katsayılara dayanır. Biz bu yüzden tahmini puan yerine kesin olan neti ve doğru oranını gösteriyoruz. Kendinizi kıyaslamak için toplam netin 100 üzerinden yüzdesini kullanabilirsiniz: 80 net, soruların %80'ini çözdüğünüz anlamına gelir.

Adım Adım Örnek

7. sınıf düzeyinde sınava giren bir öğrenci Türkçe'den 19, Matematik'ten 17, Fen'den 18, Sosyal'den 20 doğru yapmış olsun. Yanlış götürmediği için toplam net 19 + 17 + 18 + 20 = 74'tür. Aynı öğrencinin yanlışları sırasıyla 4, 5, 4 ve 3 olsaydı ve 3 yanlış 1 doğru kuralı uygulansaydı net 74 − 16/3 ≈ 68,67 olurdu. Bu fark, kılavuzdaki kuralın ne kadar önemli olduğunu gösterir.

Burs Kontenjanı ve Yerleştirme

Bursluluk için sabit bir taban puan yoktur. MEB her yıl il ve sınıf düzeyine göre kontenjan belirler ve adaylar puan sırasına göre bu kontenjana yerleştirilir. Kontenjan, o ildeki öğrenci sayısı ve bütçe imkânlarıyla belirlendiğinden aynı puan bir ilde burs kazandırırken başka bir ilde yetmeyebilir. Burs kazanan öğrenci, devam eden yıllarda sınıf geçme ve devam şartlarını sağladığı sürece bursunu korur.

Velilere Hazırlık Önerileri

Bursluluk sınavı müfredata dayalı olduğundan okul derslerini düzenli takip eden öğrenciler avantajlıdır. Sınavdan önceki birkaç ayda her test için haftalık deneme çözmek, öğrencinin hem süreye hem de soru tarzına alışmasını sağlar. Denemelerden sonra netleri bu araçla hesaplayıp testler arasında dengesizlik olup olmadığına bakın. Örneğin Türkçe ve Sosyal netleri yüksek, Matematik neti düşük bir öğrencinin matematikte birkaç net artırması toplam sıralamasını belirgin biçimde yükseltebilir, çünkü standart puan hesabında ortalamanın altında kalan testler puanı daha çok düşürür.

Yanlış götürmediği yıllarda öğrencilerin boş soru bırakmaması önerilir; ancak 3 yanlış 1 doğru kuralı uygulanırsa rastgele işaretleme neti azaltabilir. Bu nedenle sınav öncesinde o yılın kılavuzunu okuyup öğrencinize doğru stratejiyi anlatın.

Sınav sonrasında MEB tarafından yayımlanan cevap anahtarı ile öğrencinin cevaplarını karşılaştırarak her testin doğru ve yanlış sayısını bu araca girebilirsiniz. Sonuçlar açıklandığında sonuç belgesinde yer alan doğru-yanlış sayılarıyla bu araçtaki netleri karşılaştırmak, hesaplamanın doğruluğunu teyit etmenin kolay bir yoludur. Belgede gösterilen puan ise yukarıda anlatılan standart puan yöntemiyle hesaplanmış resmî puandır.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Başvuru şartlarındaki gelir sınırı her yıl güncellenir; belgeler eksiksiz olmalıdır.
• Kural ve soru sayıları her yılın e-kılavuzuyla değişebilir; sınavdan önce MEB kılavuzunu okuyun.
• Sonuçlar e-Okul ve MEB sonuç sayfasında açıklanır; bu aracın sonucu resmî değildir.

Soru sayıları ve kurallar 7 Kasım 2026 itibarıyla son yayımlanan MEB İOKBS e-kılavuzuna göredir; 2027 kılavuzu çıktığında kontrol edin.